Menu Zamknij

Stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości przez Sąd a zarzut zasiedzenia

 

Jaka jest różnica pomiędzy złożeniem wniosku do sądu o stwierdzenie zasiedzenia prawa własności nieruchomości a zarzutem zasiedzenia w trakcie innego postępowania sądowego?

Wniosek o zasiedzenie prawa własności nieruchomości a zarzut zasiedzenia

fot. Jose Antonio Alba/pixabay.com 

 

Dwa sposoby ustalenia nabycia nieruchomości w drodze zasiedzenia

Ustalenie, że do nabycia własności nieruchomości doszło w drodze zasiedzenia może nastąpić na dwa sposoby. Pierwszy, podstawowy, polega na złożeniu wniosku o zasiedzenie w postępowaniu nieprocesowym. W przypadku wygranej sprawy sądowej, sąd orzeka o zasiedzeniu prawa własności (albo użytkowania wieczystego lub zasiedzenia służebności – w zależności od sytuacji), co daje nam formalny tytuł prawny do nieruchomości, równy np. aktowi notarialnemu, który możemy także ujawnić w księgach wieczystych.

 

Zarzut zasiedzenia

Drugi sposób, dopuszczony w orzecznictwie sądowym, polega na zgłoszeniu zarzutu zasiedzenia w innej sprawie, w które jesteśmy stroną pozwaną (np. o wydanie nieruchomości) lub uczestnikiem (np. w sprawie o dział spadku/zniesienie współwłasności).

 

PRZYKŁAD

Pan Jan Pracowity przez całe życie mieszka w domu, który jego ojciec kupił od sąsiada w drodze nieformalnej umowy ponad 30 lat temu. Po tak długim okresie pojawił się syn sąsiada, wnosząc (jako formalny właściciel-spadkobierca) pozew do sądu o wydanie nieruchomości. Pan Jan może bronić się w tej sprawie zarzutem zasiedzenia nieruchomości. W przypadku uwzględnienia zarzutu, sąd powinien oddalić pozew syna sąsiada.

 

Inne sprawy, w których typowo dochodzi do zarzutu zasiedzenia, to np.:

  • o eksmisję
  • o żądanie zasądzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości
  • o ustanowienie służebności drogi koniecznej
  • o ustanowienie służebności przesyłu.

 

Szczegółowe uwagi na temat zarzutu zasiedzenia zawarte  zostały zwłaszcza w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2018 r.,  II CSK 124/17. Sąd ten wskazał, że ustalenie nabycia własności lub służebności przez zasiedzenie może nastąpić również w innym postępowaniu, po podniesieniu przez stronę (uczestnika), w drodze zarzutu, twierdzeń faktycznych, z których wynika, że doszło do nabycia prawa przez zasiedzenie. Jest tak dlatego, że skutek w postaci nabycia prawa przez zasiedzenie następuje z mocy samego prawa, nie wymaga konstytutywnego orzeczenia sądu, toteż nie ma żadnych przeszkód, aby powstanie tego skutku zostało przez sąd zbadane i uwzględnione na zarzut, w sposób „przesłankowy”, jeżeli zarzut ten ma znaczenie dla rozstrzygnięcie o żądaniu pozwu lub wniosku.

 

Czy skuteczny zarzut zasiedzenia skutkuje przyznaniem prawa do nieruchomości?

Należy podkreślić, że uwzględnienie zarzutu zasiedzenia nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem zasiedzenia w „standardowym” postępowaniu nieprocesowym.  Następuje ono wyłącznie w uzasadnieniu postanowienia, nie zaś w sentencji rozstrzygnięcia i nie ma skutków wykraczających poza sprawę, w której zarzut taki został zgłoszony. Rozstrzygnięcie o zarzucie zasiedzenia nie ma  zatem mocy wiążącej wydanego postanowienia, a tym samym może być kwestionowane w innych postępowaniach (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2016 r., III CZP 101/15).

Zasada ta ma zastosowanie także do odwrotnej sytuacji, tj. do przypadku, w którym sąd nie uwzględnia zarzutu nabycia prawa w drodze zasiedzenia. Również wówczas kwestia zasiedzenia nie staje się prawomocnie rozstrzygnięta, ustalenie co do zasiedzenia jest dokonywane bowiem w takiej sprawie jedynie incydentalnie, na potrzeby konkretnego postępowania, a stanowisko sądu w tym zakresie nie korzysta z mocy wiążącej w innych postępowaniach sądowych (por. odpowiednio postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2017 r., III CZ 63/16).

To stanowisko jest poparte także naszym doświadczeniem – adw. Jan Górski wygrał sprawę z wniosku o stwierdzenia zasiedzenia własności nieruchomości, mimo że we wcześniejszym postępowaniu sądowym (nieprowadzonym przez naszą Kancelarię) zarzut zasiedzenia tej samej nieruchomości postawiony przez naszych późniejszych Klientów nie został uwzględniony.

 

 

Podziel Się:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *