Menu Zamknij

Zasiedzenie – kto jest stroną (uczestnikiem) postępowania?

 

Pominięcie uczestnika w postępowaniu sądowym o zasiedzenie stanowi naruszenie przepisów prawa i może prowadzić do uchylenia orzeczenia sądu.

kto jest stroną postępowania o zasiedzenie
fot. AJEL/pixabay.com

 

Kogo wskazać jako uczestnika postępowania o zasiedzenie nieruchomości?

Zgodnie z art. 510 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego:

Zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania, może on wziąć udział w każdym stanie sprawy aż do zakończenia postępowania w drugiej instancji. Jeżeli weźmie udział, staje się uczestnikiem.

W sprawie o zasiedzenie, oprócz oczywiście samego wnioskodawcy(-ów), stroną powinien być także formalny właściciel nieruchomości, ujawniony w dziale  II księgi wieczystej. Informacje o formalnym właścicielu powinny znajdować się także w ewidencji gruntów prowadzonych przez starostwo i nieraz są one bardziej aktualne niż księga wieczysta, zwłaszcza jeśli właściciel nie interesuje się swoją działką.

Jeżeli właściciel(-e) nie żyje(-ą), uczestnikami powinni być ich następcy prawni. Sąd może zobowiązać wnioskodawcę  do ich poszukiwania (np. poprzez bazę PESEL), co jest niestety nieraz bardzo czasochłonne. Przy czym sąd sam ma dostęp do bazy PESEL, więc ma też możliwość weryfikacji informacji dostarczonych przez osobę starającą się o zasiedzenie. Nieraz też sąd zarządza ogłoszenie o toczącym się postępowaniu (art. 609 § 2 kpc).

W zależności od sytuacji, sąd też może wezwać w charakterze uczestnika posiadaczy zależnych (np. najemców nieruchomości) lub właścicieli działek sąsiednich.

 

Kto powinien być uczestnikiem sprawy o zasiedzenie służebności?

W sprawach o zasiedzenie służebności drogi (lub o ustanowienie służebności drogi koniecznej) uczestnikiem postępowania powinien być oczywiście właściciel gruntu przez który droga przebiega lub ma przebiegać.

Jak wspomniano, w „normalnym” stanie rzeczy o tym, kto jest właścicielem, a tym samym i koniecznym uczestnikiem postępowania w takiej kategorii spraw, rozstrzyga zwykle wpis w dziale II księgi wieczystej. Nieraz sprawy jednak bardziej się „komplikują”, o czym świadczy chociażby postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2019 r., sygn. I CSK 756/17. Sąd Najwyższy przypomniał w nim, że przed 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe nie mogło nabyć własności nieruchomości, gdyż pozostawała ona jedynie w jego zarządzie, a właścicielem nieruchomości pozostawał Skarb Państwa zgodnie z obowiązującą wówczas zasadą jednolitej własności państwowej. Dlatego też, jak wskazał Sąd Najwyższy, wpis takiego przedsiębiorstwa w dziale II księgi wieczystej nie świadczył w tym przypadku o rzeczywistym przysługiwaniu przedsiębiorstwu państwowemu prawa własności. Z treści wpisu w księdze wieczystej dotyczącej nieruchomości użytkowanych przez takie przedsiębiorstwo nie można zatem wywodzić na jego rzecz prawa własności, gdyż należało ono wyłącznie do Skarbu Państwa.

Z tego względu Skarb Państwa jest koniecznym uczestnikiem postepowania o zasiedzenie służebności drogi koniecznej lub o ustanowienie takiej służebności na jego gruncie. Ograniczenie przez sądy niższych instancji do wskazania jako uczestnika postepowania tylko następcy prawnego byłego przedsiębiorstwa państwowego było niedopuszczalne.

 

Pominięcie uczestnika w sprawie o zasiedzenie – jakie konsekwencje?

W ww. postanowieniu z dnia 23 stycznia 2019 r. Sąd Najwyższy uznał, że pominięcie jako uczestnika Skarbu Państwa, który powinien być zawiadomiony o toczącym się postępowaniu  zgodnie z art. 626 par. 1 k.p.c., stanowiło naruszenie tego przepisu postępowania oraz art. 145 par. 1 k.c. Uzasadniało to wydanie przez Sąd Najwyższy postanowienia o uchyleniu orzeczenia sądu drugiej instancji i przekazaniu temu sądowi sprawy do ponownego rozpoznania.

Powyższe konsekwencje mogą mieć zastosowanie także w innych sprawach o zasiedzenie, w których pominięto w sposób sprzeczny z prawem osoby zainteresowane w rozumieniu ww. przepisów kpc.

 

Podziel Się:

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *