Menu Zamknij

Zasiedzenie nieruchomości Skarbu Państwa – co warto wiedzieć?

 

Czy można zasiedzieć nieruchomość państwową albo grunt gminy i jakie są szczególne przepisy prawne związane z posiadaniem samoistnym ziemi Skarbu Państwa? Podpowiadamy!

zasiedzenie gruntu Skarbu Państwa adwokat
fot. RobertFrw/pixabay.com

Czy i kiedy można zasiedzieć grunty Skarbu Państwa?

W okresie PRL obowiązywał dogmat o szczególnej ochronie własności społecznej, a zwłaszcza państwowej. Przejawem tej szczególnej ochrony było wykluczenie możliwości  zasiedzenia własności państwowej, którą przewidywał art. 177 kodeksu cywilnego. Przepis ten został uchylony z dniem 1 października 1990 r. Oznaczało to, że od tej daty zaistniała możliwość zasiedzenie nieruchomości państwowej. Jednocześnie w art. 10 ustawy zmieniającej wówczas kodeks cywilny ustanowiono swoistą premię dla długoletnich posiadaczy nieruchomości państwowych, przewidując, że „termin  zasiedzenia ulega skróceniu o czas, w którym nieruchomość była własnością państwową, lecz nie więcej niż o połowę”. Artykuł ten pozwalał więc na skrócenie terminu zasiedzenia nieruchomości państwowej o lat 10, w wypadku posiadania samoistnego w dobrej wierze, i o 15 lat w wypadku posiadania w złej wierze.

Oznacza to, że zasiedzenie nieruchomości państwowej może nastąpić najwcześniejdniu 1 października 2000 r., przy posiadaniu samoistnym w dobrej wierze, albo w dniu 1 października 2005 r., przy posiadaniu w złej wierze.

 

Zasiedzenie gruntów gminy (komunalnych) – z jaką datą?

Z dniem 27 maja 1990 r. mienie państwowe, która było w zarządzie gmin przeszło, jako mienie komunalne, na własność gminy (na mocy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych). W ten sposób doszło doo szeroko zakrojonego uwłaszczenia gmin. Od dnia 27 maja 1990 r.  możliwe stało się więc także  nabycie własności nieruchomości komunalnych (gminnych) przez zasiedzenie. Do nabycia tego ma zastosowanie także wspomniana możliwość skrócenia terminów zasiedzenia.

Oznacza to, że zasiedzenie nieruchomości będącej własnością gminy mogło nastąpić najwcześniej w dniu 27 maja 2000r. , przy posiadaniu w dobrej wierze, albo w dniu 27 maja 2005 r., przy posiadaniu w złej wierze.

 

Wniosek o zasiedzenie nieruchomości Skarbu Państwa – Co musi zawierać? 

Wniosek o zasiedzenie nieruchomości należącej do Skarbu Państwa powinien odpowiadać przede wszystkim ogólnym standardom wniosku o zasiedzenie. Oznacza to, że obowiązkowymi elementami tego wniosku są:

  • oznaczenie sądu do którego wniosek jest kierowany. Obowiązuje tu właściwość wyłączna sądu – miejsca położenia nieruchomości,
  • oznaczenie wnioskodawcy z podaniem adresu zamieszkania i nr. PESEL
  • oznaczenie uczestników postępowania z podaniem ich adresów zamieszkania
  • sformułowanie żądania wniosku przez dokładne określenie przedmiotowej nieruchomości oraz wraz z dokumentami, które rzecz opisują (na przykład odpis aktualny z księgi wieczystej),
  • określenie wartości przedmiotu sporu, którą jest wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości,
  • wskazanie dowodów i wniosków dowodowych na poparcie żądania wniosku,
  • uzasadnienie żądania wniosku,
  • wymienienie składanych załączników (w tym odpowiedniej ilości odpisów wniosku przeznaczonych do doręczenia uczestnikom),
  • podpis wnioskodawcy lub jego pełnomocnika.
  • Odpisy wniosku i załączników dla uczestników

Uwaga!

W uzasadnieniu żądania wniosku należy precyzyjnie określić początkową datę biegu terminu zasiedzenia, ze względu na możliwość skrócenia tego terminu, o czym jest mowa wyżej, w punkcie „Czy i kiedy można zasiedzieć grunty Skarbu Państwa?”

Więcej o tym, jak powinien wyglądać wniosek o zasiedzenie, piszemy we wpisie „Wniosek o zasiedzenie”. Wzór wniosku o zasiedzenie można znaleźć w naszej książce pt. „Zasiedzenie nieruchomości w praktyce”

 

Zasiedzenie gruntów Skarbu Państwa – najczęstsze błędy

W sprawach o zasiedzenie nieruchomości Skarbu Państwa spotyka się najczęściej dwa błędy tzw. materialnoprawne.

Pierwszy dotyczy nieruchomości posiadanych na podstawie długoletnich, bądź wielokrotnie przedłużanych umów dzierżawy. Niektórym osobom wydaje się, że sam fakt długoletniości korzystania z takich nieruchomości upoważnia do wystąpienia o nabycie ich własności przez zasiedzenie. Jest to mniemanie błędne, gdyż posiadanie nieruchomości na podstawie umowy dzierżawy stanowi klasyczny przykład tzw. posiadania zależnego, które – co do zasady – wyklucza możliwość zasiedzenia.

Drugi błąd ma miejsce  w sprawach, w których występuje „mieszana” forma posiadania: dotychczasowy posiadacz zależny przestaje płacić czynsz dzierżawny, stając się  posiadaczem samoistnym. Niektórzy wnioskodawcy sumują oba te okresy posiadania, co jest niedopuszczalne.

Należy bowiem podkreślić, że do nabycia własności przez zasiedzenie prowadzi tylko jej posiadanie samoistne.

 

Zasiedzenie nieruchomości Skarbu Państwa –  orzeczenia sądowe

Regulacje dotyczące zasiedzenia nieruchomości należących do Skarbu Państwa wywoływały wątpliwości interpretacyjne, które stały się przedmiotem wykładni w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Najważniejsze z nich są następujące:

1.  w uchwale składu siedmiu sędziów z 31 stycznia 2002 r., III CZP 72/01 Sąd Najwyższy zajmował się kwestią, czy okres posiadania nieruchomości państwowej sprzed wydania przepisów wyłączających możliwość nabycia jej własności przez zasiedzenie może być uwzględniany w sprawie o jej zasiedzenie. Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że

Okresu posiadania przed wejściem w życie przepisów wyłączających zasiedzenie nieruchomości państwowych nie dolicza się do okresu, o który skraca się termin zasiedzenia nieruchomości państwowej, ani nie uwzględnia przy ustalaniu czasu posiadania niezbędnego do zasiedzenia takiej nieruchomości (art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, Dz. U. Nr 55, poz. 321).

2.  w uchwale Sądu Najwyższego z 23 lipca 2008 r., III CZP 68/08 na pytanie: 

Czy do czasu posiadania prowadzącego do nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości dolicza się okres posiadania poprzedników prawnych prowadzący do nabycia w drodze zasiedzenia prawa wieczystego użytkowania nieruchomości w sytuacji, gdy przed upływem okresu zasiedzenia prawa wieczystego użytkowania nieruchomości nastąpiło przekształcenie tego prawa w prawo własności?”

Sąd Najwyższy podjął uchwałę:

Do okresu posiadania samoistnego prowadzącego do nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia nie dolicza się okresu posiadania rzeczy jak użytkownik wieczysty

Stanowisko wyrażone w ww. uchwale zostało potwierdzone  też w uchwale Sądu Najwyższego z 28.03.2014 r., III CZP 8/14.

3. W postanowieniu z 2 grudnia 2015 r., IV CSK 85/15 przyjęto, że możliwe jest nabycie nieruchomości Skarbu Państwa w drodze zasiedzenia przez jej posiadacza samoistnego, który był jednocześnie użytkownikiem wieczystym działki sąsiedniej.

4. wreszcie w uchwale siedmiu sędziów z 9 grudnia 2016 r., III CZP 57/16 w odpowiedzi na pytanie

Czy samoistny posiadacz nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej może nabyć własność tej nieruchomości przez zasiedzenie?

Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi o treści:

Samoistny posiadacz nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste może nabyć jej własność przez zasiedzenie”

 

Kto reprezentuje Skarb Państwa w sprawach o zasiedzenie?

Przepis art. 11 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (dz. U. z 2021 r., poz. 1899, ze zm. ustanawia zasadę, zgodnie z którą, z  zastrzeżeniem wyjątków wynikających z tej  ustawy oraz z odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta. Według zaś art. 11 a tej ustawy, zasadę reprezentacji Skarbu Państwa  ustanowioną w art. 11ust. 1 stosuje się do czynności prawnych lub czynności procesowych podejmowanych na rzecz lub w interesie Skarbu Państwa.

Z powyższego wynika, że organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach o zasiedzenie nieruchomości jest starosta, właściwy miejscowo ze względu na położenie nieruchomości. Oczywiście, starosta nie musi dokonywać czynność procesowych w sprawie o zasiedzenie osobiście; może ustanowić w tym celu pełnomocnika.

Co jednak istotne, jeżeli wartość przedmiotu sprawy przekracza kwotę 1 000 000 zł, zastępstwo Skarbu Państwa powinno być wykonywane przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej (art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej).

***

Polecamy też lekturę wpisu pt. „Zasiedzenie nieruchomości gminy i Skarbu Państwa

Podziel się:

O autorze

Witaj,

nazywam się Jan Górski. Jestem adwokatem specjalizującym się w prawie cywilnym, między innymi w sprawach o zasiedzenie.

Współautorem bloga jest adwokat Michał Górski, doktor nauk prawnych.

Zapraszamy do kontaktu, jak również na naszego drugiego bloga o odszkodowaniu od Państwa (gminy, powiatu) .

adwokat jan gorski zasiedzenie

Wasze Opinie:

Kancelaria Adwokacka Jan Górski
5.0
Na podstawie 56 opinii
powered by Google
Agnieszka TomczykAgnieszka Tomczyk
21:15 24 Oct 22
Bardzo rzeczowy i dobrze przygotowany do spotkania prawnik. Realnie ocenia szanse wygrania sprawy. Rzetelny i cierpliwy. Polecam serdecznie szczególnie w sprawach zasiedzenia, ponieważ ma ogromna wiedzę i doświadczenie, statystyki mówią same za siebie.
Sylwia Maluszycka-CeliSylwia Maluszycka-Celi
14:36 21 Oct 22
Bardzo polecam współpracę z mecenasem Michałem Górskim. Profesjonalnie poprowadzona sprawa o zasiedzenie nieruchomości, wszystko sprawnie i terminowo. Bardzo dobry kontakt na każdym etapie sprawy, jasne i konkretne wytyczne w sprawie kierunku działania oraz niezbędnych dokumentów. Dodatkowo pan Michał jest bardzo sympatycznym człowiekiem. Polecam serdecznie!
Dagmara DziarnowskaDagmara Dziarnowska
09:04 11 Apr 22
Bardzo polecam korzystanie z usług tej kancelarii. Mecenas Michał Górski est wyjątkowo kompetentny, widać że bardzo sprawny w ocenie sprawy, ktora w moim przypadku jest bardzo skomplikowana. Fachowa porada na poziomie, przy tym miły i serdeczny kontakt i bardzo ludzkie traktowanie. Korzystajcie.
MarlenaMarlena
22:56 22 Mar 22
Bardzo serdecznie polecam Kancelarie Mecenasa Jana Górskiego. Nasza sprawa była bardzo trudna. W trakcie tych kilku lat trwania procesu zawsze dyspozycyjny , przygotowany do każdego spotkania i do każdej rozprawy . W chwilach krytycznych kiedy sprawa się mniej lub bardziej komplikowała Pan Mecenas zawsze emanował opanowaniem i wiarą w sukces. Pełen profesjonalizm. Brawo.Jeszcze raz DZIĘKUJEMY.
Paulina ManiosPaulina Manios
09:40 01 Feb 22
W marcu 2021 r. nawiązaliśmy z Kancelarią współpracę w sprawie dotyczącej zasiedzenia udziałów w nieruchomości. Od samego początku zarówno mec. Michał Górski, jak i mec. Jan Górski wykazali się dużym zaangażowaniem w szczegółowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, rozważenie potencjalnych czynników niepowodzenia postępowania sądowego oraz skrupulatne przygotowanie wniosku o zasiedzenie.Dzięki rozległej wiedzy merytorycznej i przede wszystkim doświadczeniu mec. Michała oraz Jana Górskich sąd wydał postanowienie stwierdzające zasiedzenie udziałów już na pierwszej rozprawie. Jesteśmy ogromnie wdzięczni za rzetelność, profesjonalizm, wsparcie i życzliwe, ludzkie podejście do naszej sprawy. Życzymy dalszych sukcesów naukowych oraz zawodowych i z pewnością będziemy polecać!
js_loader
Zobacz wszystkie opinie w Google
guest
10 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
Marcin
Marcin
6 maja 2021 20:03

Szanowny Panie Janie

Jestem właścicielem domu z działka o powierzchni 10A. Którą to dostałem od Mamy w formie darowizny

W 1979r. Dziadek zdał ziemię na skarb państwa wzamian za emeryturę ok
7ha.przyznano nam oddaloną o 50m. Łąkę .Dom jak i ziemia wokół niego
Graniczy z działką ok.21A która należy teraz do agencji rolnej , a którą to dzierzawilismy do 1997r. Wchodząca wcześniej w skład gospodarstwa rolnego. Łąka ta nieprzerwanie była przez nas użytkowana do czasu aż w tamtym roku przyszli z agencji i zaczęli nas straszyć o konsekwencjach użytkowania tej działki
przez jakiś czas potym zajściu użytkowaliśmy ją dalej ale za opłatą, dość wysoką jak się później okazało. Rozmowy z agencją o dzierżawę a potem kupno niestety nie przynoszą skutków.dzialka jest podobno w zagospodarowaniu przestrzennym jako budowlana.
Czy jest jakiś cień szansy aby wygrać z nimi o tą działkę przez zasiedzenie?

Jan Górski
Admin
Reply to  Marcin
8 maja 2021 12:53

Szanowny Panie,
Jeżeli łąkę użytkowaliście Państwo na podstawie umowy dzierżawy, to nie macie szans na jej zasiedzenie. Szansa taka byłaby w wypadku bezumownego korzystania z niej.
Pozdrawiam
adw. Jan Górski

Tomasz
Tomasz
22 czerwca 2020 13:09

Szanowny Panie
Mam działkę z domkiem, która była własnością mojego dziadka (nabył ją przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985r.), po jego śmierci odziedziczyli ją mój ojciec i jego dwójka rodzeństwa. W roku 2007r. działka została mi przepisana aktem notarialnym – umowa darowizny. Próbując w tym roku wykonać przyłącze gazowe i instalacje okazało się że ten ogrodzony teren składa się z dwóch działek- jednej, która została mi formalnie przepisana i drugiej (pasek szerokości około 2m i pow. 130m2), która należy do Skarbu Państwa dokładnie do nadleśnictwa. Nikt z rodziny użytkując ten teren nie miał świadomości istnienia tej działki Skarbu Państwa, również podczas jej przepisywania. Dodatkowo okazuje się że część domu znajduje się na działce Skarbu Państwa i w związku z tym potrzebna jest zgoda nadleśnictwa na wykonanie przyłącza gazu, której to zgody, z jakiś formalnych przyczyn nadleśnictwo osobom prywatnym nie wydaje.Chcąc rozwiązać sprawę chciałem albo wykupić ten kawałek gruntu albo złożyć wniosek o zasiedlenie. Rozmawiałem nieformalnie z nadleśnictwem, gdzie też chyba nie do końca była świadomość jej istnienia, chętnie pozbyli by się tej działki, która znajduje się w sąsiedztwie innych działek budowlanych lub rolnych i jest dla nich bezużyteczna, Jednak jej sprzedaż z powodów proceduralnych byłaby trudna ( z tego co zrozumiałem nikt w nadleśnictwie nie ma czasu zajmować się takimi sprawami ) i zasugerowano mi że lepszą droga będzie złożenie wniosku o zasiedzenie.
Mam w związku z tym dwa pytania:
– czy w związku z tym że formalnie właścicielem jestem od 2007r., ale wcześniej działka ta była użytkowana przez moich przodków (użytkowana od lat przedwojennych, ale formalnie pozyskana przez zasiedzenie od 1985r.) można traktować, że jest zachowana ciągłość użytkowania i warunek 20 lat jest spełniony?
– czy zasiedlenie działki należącej do Skarbu Państwa, dokładnie przez Lasy Państwowe wymaga jakiś dodatkowych formalności i np. z Pańskiego doświadczenia wynika że jest trudne? Zakładam że głównymi dowodami na użytkowanie całego tego terenu przez moją rodzinę będą zeznania świadków- sąsiadów i rodziny ponieważ podatek od gruntu obejmował tylko moją działkę.
Będę wdzięczny za informacje, pozdrawiam.

Jan Górski
Admin
Reply to  Tomasz
7 sierpnia 2020 12:06

Szanowny Panie,
W orzecznictwie pojawiła się tendencja do wyeliminowania możliwości zasiadywania lasu państwowego, jednak ten kierunek wykładni przepisów m.nie znalazł szerszej akceptacji. Poza tym trudno chyba mówić, że ten skrawek nieruchomości jest lasem. Należy zatem przyjąć, że jego zasiedzenie jest możliwe.
Własność przez zasiedzenie nabywa się po upływie 30 lat jej samoistnego posiadania. Jeżeli Pan przez tyle lat był posiadaczem, może Pan wystąpić o zasiedzenie na swoją rzecz. Jeżeli posiadaczami byli Pańscy rodzice, to zasiedzenie może być uwzględnione na ich rzecz.
Pozdrawiam
adw. Jan Górski

stanislaw
stanislaw
9 sierpnia 2019 18:30

toczy sie postępowanie sądowe o zasiedzenie 180 m2 uzytkowanej przeze mnie przez 40 lat działki bedacej wlasnościa gminy . obecnie gmina chce to zabrać aby poszerzyć droge. moje pytanie . Czy ma prawo do tego przed zakończeniem postepowania sądowego?

Jan Górski
Admin
Reply to  stanislaw
19 września 2019 15:48

Moim zdaniem nie.
adw. Jan Górski

Zasiedzenia
21 grudnia 2018 15:47

Proszę o pomoc w nast.kwestii. Wystąpiłem do Sądu Rejonowego w sprawie zasiedzenia pasa drogowego graniczącego z moją nieruchomością /wąski pasek gruntu /. Jako uczestnika postępowania wskazałem Generalną Dyrekcję Druk Krajowych i Autostrad gdyż ta instytucja zarządza tym terenem /czy też rości sobie do tego prawo /.
Sąd Rejonowy przysłał pismo informujące mnie,że GDDKiA nie posiada zdolności sądowej oraz,że mam prawidłowo oznaczyć uczestnika postępowania. Mam 7 dni kalendarzowych na tę sprawę -począwszy od dzisiaj 21.12.2018 /dzisiaj odebrałem pismo od listonosza/ , 24.12 SR nie pracuje-czyli pozostają mi 2 dni czw-pt 27-28.12.2018.
Kogo mam wskazać jako uczestnika postępowania- Prokuratorię Generalną,Skarb Państwa reprezentowany przez…, Starostwo Powiatowe, czy inne?
Będę wdzięczny za fachową poradę.

Jan Górski
Admin
Reply to  Zasiedzenia
27 grudnia 2018 12:59

Szanowna Pani,
Myślę, że chodzi tu o Skarb Państwa – GDDKiA.
Pozdrawiam
adw. Jan Górski

Grzegorz
Grzegorz
Reply to  Jan Górski
1 stycznia 2019 19:26

Szanowny Panie Janie

Mam dylemat i proszę o opinię i doradztwo w podobnej sprawie. Złożyłem wniosek o zasiedzenie czesci dzialki we władaniu Skarbu Państwa oznaczonej na mapie jako droga. Dotyczy to ok 200 m2 wąskiego pasa gruntu od 2 do 4mb (czyli formalnie nie powinna być oznaczona jako droga) i jest użytkowana jako grunt orny od 1973 r przez moja rodzinę (najpierw mame a od 2000 r przeze mnie czyli ponad 30 lat)
Czy będą musiał wyodrebnic na wlasny koszt (geodeta) czesc tej drogi? całość w wypisie stanowi 1,42 ha wnioskuje o 2 ary…pasa przyleglego do moich dzialek i częściowo do istniejącej drogi.
Czy po stwierdzeniu zasiedzenia..i opłaceniu podatku 7% będę mógł sprzedać cała nieruchomość powyzej 1ha powiększona o ta z zasiedzenia o te 2 ary razem jako użytek rolny bez opodatkowania 19% ?
Znalazłem w przepisach zwolnienie w przypadku gdy przedmiotem zbycia jest nieruchomosc wchodzaca w skład gospodarstwa rolnego..czyli w tym przypadku sklasyfikowanego w ewidencji gruntów jako użytki rolne o powierzchni powyżej 1 ha i w związku ze sprzedażą grunty w moim przypadku tak bedzie nie stracą charakteru rolnego…
Mam też podać wartość nieruchomości która jest przedmiotem sprawy…okreslilem ja na podstawie cen użytków rolnych w tym rejonie to będzie ok?

Jan Górski
Admin
Reply to  Grzegorz
9 stycznia 2019 13:21

Szanowny Panie,
Przede wszystkim proszę się upewnić, czy rzeczywiście pas ziemi o zasiedzenie którego chce się Pan ubiegać stanowi drogę publiczną. Gdyby tak było, to zasiedzenie tego gruntu najprawdopodobniej nie wchodziło by w grę (art. 2a ustawy o drogach publicznych). Dopiero po wyjaśnieniu tej zasadniczej kwestii aktualne staną się dalsze Pana wątpliwości.
Odpowiadając na nie wyjaśniam, że wydzielenie pasa gruntu przylegającego do Pańskiej ziemi, musiałoby zostać dokonane przez biegłego geodetę. Nabyte ewentualnie w drodze zasiedzenia prawo własności tego pasa ziemi spowodowałoby, że wszedłby on w skład Pańskiego gospodarstwa rolnego.
Pozdrawiam
adw. Jan Górski